Kızım 9 yaşındayken her şeyi çabuk bırakıyordu. Çizmeye başlar, beğenmez bırakırdı. Bulmaca yapar, sıkılır kalkardı. Kitabı yarıda kapatırdı. Ben bunu “dikkat sorunu” olarak düşünmeye başlamıştım. Belki DEHB var diye pediatriste götürmeyi aklımdan geçiriyordum.
Anneannenin Evindeki Yaz
O yaz kızımı anneannesiyle birkaç hafta geçirmesi için köye gönderdim. Şehirde internet vardı, köyde yoktu — ya da çok yavaştı. Tablet işe yaramıyordu.
Anneanne sabah erkenden kalkıp namaz kılıyor, sonra nakişine oturuyordu. Kızım merakla izledi, “Ben de yapmak istiyorum” dedi. Anneanne “Zor, dikkat lazım” dedi. Kızım ısrar etti.
Neler Öğrendi?
İlk hafta sadece iğne iplik geçirmeyi öğrendi. Defalarca yaptı. Anneannem onu acele ettirmedi, “Bak nasıl yapıyorum” dedi, gösterdi, bıraktı.
İkinci hafta düz çizgi nakişa başladı. Eğri çıkınca söktü, yeniden yaptı. Kendisi söktü — kimse zorlamadı. Çünkü “düzgün olmasını istiyordu.”
Üçüncü hafta küçük bir çiçek motifi tamamladı. Bana WhatsApp’tan fotoğrafını gönderdi. “Annee bak” diye yazmıştı.
Şehre Döndüğünde Ne Değişmişti?
Sakin görünüyordu. Acelesi azalmıştı. Bir şeyi bırakmadan önce biraz daha bekliyordu.
Okulun ilk haftasında öğretmeni veli toplantısında şunu söyledi: “Bu dönem dikkatini çok iyi topladı, özellikle el işlerinde en sabrli o.” Ben o cümleyi duyunca içimden “anneanne yaptı bunu” dedim.
Neden İşe Yaradı?
Nakiş çok spesifik bir şey istiyor: Elini kontrol etmek, iğneyi doğru delikten geçirmek, ipliiği çok sıkmamak, çok gevşetmemek. Bu kontrol işi sürekli tekrar gerektiriyor ve hata yapınca geri dönülüyor. Oyun değil, iş — ama tatmin edici bir iş.
Büyükanneler bu tür el işlerini nesiller boyu aktardı. Biz modern hayatla bunu kestik. Ama çocuğun sinir sistemine faydası kaybolmadı.
Biz Şehirde Nasıl Devam Ettik?
Anneanne bize nakiş malzemesi gönderdi. Kızım haftada bir iki kez oturuyor. Her seferinde 20-30 dakika — zorlamiyorum, o başlatıyor. Bazen anneannesini arıyor: “Şu işi nasıl yapacağım?” Aralarındaki bağ da güçlendi bu vesileyle.
Nakiş Öğretemem Diyenlere
Nakiş şart değil. Örgü de olur, boncuk dizme de, makrome de. Türkiye’de el işleri geleneği çok zengin — dantel, iğne oyası, oya, Türk işi nakiş. Hepsi aynı şeyi yapıyor: Dikkat, sabr ve el becerisi birlikte çalıştırılıyor. Anneanne veya teyzeye sormak en kısa yol.
Kaynakça
Drake, J.E. ve Winner, E. (2012). Sanat yapımı yoluyla üzüntüyle yüzleşmek. Psikoloji Estetik, Yaratıcılık ve Sanatlar Dergisi.
