Pek çok çocuk et yemeyi sevmez; kıymayı ayıklar, tavuğu iter, balığa hiç yaklaşmaz. Bu durum çoğu ailede “nasılsa başka şeyler yiyor” diye geçiştirilir. Oysa hayvansal besinlerden yeterince almayan çocuklarda sessizce gelişebilen bir eksiklik vardır: B12 vitamini. Bu eksiklik yavaş ilerlediği için, çoğu zaman aylar sonra, belirtiler günlük hayatı etkilemeye başladığında fark edilir.
B12 vücutta ne işe yarar?
B12 vitamini (kan yapımı ve sinir sistemi için gerekli olan, ağırlıklı olarak hayvansal besinlerde bulunan bir vitamin) çocuğun hem enerji düzeyi hem de zihinsel işlevleri için önemlidir. Eksikliği, kansızlığa ve sinir sistemiyle ilgili belirtilere yol açabilir.
B12'nin en önemli özelliği, bitkisel besinlerde neredeyse hiç bulunmamasıdır. Bu yüzden et, yumurta ve süt ürünlerini yeterince tüketmeyen çocuklar risk altındadır. Bu da B12'yi, beslenmesi tek yönlü olan çocuklarda özellikle takip edilmesi gereken bir vitamin hâline getirir.
Eksiklik belirtileri neler olabilir?
B12 eksikliği çoğu zaman yavaş ilerler ve belirtileri siliktir:
- Sürekli halsizlik ve çabuk yorulma.
- Solgunluk.
- Dikkat dağınıklığı ve okul başarısında düşüş.
- İştahsızlık.
- Bazı durumlarda ellerde-ayaklarda karıncalanma gibi sinirsel belirtiler.
Bu belirtiler başka nedenlerle de görülebileceği için, kesin tanı ancak hekim değerlendirmesi ve gerekli görülürse kan tahliliyle konur.
B12 açısından zengin besinler
B12 ihtiyacı, hayvansal besinlerin sofraya düzenli girmesiyle büyük ölçüde karşılanır:
- Kırmızı et ve tavuk.
- Balık.
- Yumurta.
- Süt, yoğurt ve peynir.
Et sevmeyen çocuklarda yumurta ve süt ürünleri önemli bir kapı aralar. Kıymayı köfte, sebzeli yemek ya da börek içinde sunmak da çoğu çocukta işe yarayan pratik bir yoldur.
Vejetaryen beslenen çocuklarda durum
Hayvansal besinleri hiç tüketmeyen ya da çok sınırlı tüketen çocuklarda B12 eksikliği riski belirgin biçimde artar. Bu çocuklarda beslenmenin bir hekim ya da diyetisyen gözetiminde planlanması ve gerektiğinde takviye kullanılması önemlidir. Burada takviye kararı kesinlikle hekime aittir.
Ne zaman hekime danışmalı?
Sürekli halsizlik, solgunluk, dikkat sorunları ya da karıncalanma gibi belirtiler varsa; ayrıca çocuk hayvansal besinleri düzenli tüketmiyorsa bir çocuk hekimine danışmak yerinde olur. B12 durumu, ancak hekim değerlendirmesiyle netleşir ve gerektiğinde uygun destek planlanır.
Neden özellikle et yemeyen çocuklarda önemli?
B12'nin bitkisel besinlerde neredeyse hiç bulunmaması, onu diğer birçok vitaminden ayırır. Demir ya da C vitamini gibi ögeleri sebze ve meyveden almak mümkünken, B12 için hayvansal kaynaklara ihtiyaç vardır. Bu yüzden eti, yumurtayı ve sütü reddeden bir çocuk, farkında olmadan bu vitamini çok az alıyor olabilir.
Üstelik B12 vücutta bir süre depolanabildiği için, eksiklik hemen belirti vermez. Aylar içinde yavaşça biriken bir açık, ancak belirtiler ortaya çıktığında fark edilir. Bu gecikmeli yapı, eksikliğin gözden kaçmasının en önemli nedenlerinden biridir.
Beslenmeyi zorlamadan zenginleştirmek
Et yemeyen bir çocuğu zorlamak çoğu zaman ters teper. Bunun yerine yumurtayı farklı biçimlerde sunmak, sütü ve yoğurdu günlük rutine katmak, kıymayı sevdiği yemeklerin içine yedirmek daha kalıcı sonuç verir. Amaç bir öğünde çok şey değil, gün içinde küçük ve düzenli katkılar sağlamaktır. Sabırlı ve baskısız bir yaklaşım, uzun vadede en işe yarayan yöntemdir.
Özetle
B12, özellikle et yemeyen çocuklarda kolayca eksilebilen ama gelişimde önemli bir vitamindir. İlk çözüm, hayvansal besinleri çocuğun sevdiği biçimlerde sofraya dâhil etmektir. Çocuğun günlük vitamin ve mineral ihtiyacını desteklemek isteyen aileler için Uzbionik Boy Uzatma ve Gelişim Takviyesi bir tamamlayıcı olabilir; dengeli beslenmenin ve hekim önerisinin yerini tutmaz, yalnızca genel gelişimi destekler.
Kaynakça
Baysal, A. Beslenme. Hatiboğlu Yayınevi.
T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) — B12 vitamini.
