Bir dönem oğlumla en büyük derdimiz tuvalet oldu. Çişini rahatça yapıyordu; ama kakası geldiğinde sıkışır, kıvranır, köşeye çekilir ve günlerce tutardı. Sonunda gittiğinde ise ağrıdan ağlar, bu da bir sonraki sefer daha çok korkmasına yol açardı. Kısır bir döngüye girmiştik ve ben ne yapacağımı bilmiyordum.
Sorunun inat olmadığını anlamak
Uzun süre “inat ediyor” diye düşündüm. Oysa mesele inat değil, korkuydu.
Kaka tutma (çocuğun ağrı ya da korku yüzünden kakasını bilinçli olarak tutması) sandığımdan yaygınmış. Bir kez sert ve ağrılı bir kaka yapan çocuk, bunu bir daha yaşamamak için tutuyor; ama tuttukça kaka sertleşiyor ve bir sonraki sefer daha ağrılı oluyor. Yani korku, tam da korkulan şeyi büyütüyordu.
Baskının işe yaramadığı nokta
İlk başta yanlış yaptım; “hadi otur, yap şunu” diye ısrar ettim, hatta sinirlendim. Bu, korkuyu büyütmekten başka işe yaramadı. Tuvalet, oğlum için bir gerilim ve ceza yeri hâline geldi. O zaman anladım ki baskı bu sorunu değil, olsa olsa güveni bozar.
Kendime bir kural koydum: tuvaleti bir savaş alanı olmaktan çıkaracaktım. Amacım onu bir günde “hizaya sokmak” değil, tuvaletin güvenli bir yer olduğunu yeniden hissettirmekti.
İşe yarayan adımlar
Kakayı yumuşatmak en önce yaptığım şey oldu. Bir çocuk hekimine danıştım; beslenmeyi lif ve su açısından zenginleştirdik, hekimin uygun gördüğü desteklerle kakanın yumuşamasını sağladık. Ağrı azalınca korku da azaldı; çünkü artık kaka yapmak acı vermiyordu.
Rutin oluşturmak ikinci adımdı. Her gün, özellikle yemeklerden sonra, birkaç dakika tuvalette sakince oturmasını istedim; yapması şart değildi, sadece oturması yeterliydi. Baskısız bu oturmalar, tuvaletle arasını yavaş yavaş düzeltti.
Küçük başarıları kutlamak işi hızlandırdı. Tuvalete oturması bile bir ilerlemeydi; yaptığında ise abartmadan, ama içtenlikle “gördün mü, hiç acımadı” dedim. Korkusunun yersiz olduğunu kendi bedeniyle görmesi en güçlü ikna oldu.
Ne değişti, ne kadar sürdü?
Bu bir gecede olmadı; birkaç hafta sabır istedi. Ama kaka yumuşayıp ağrı geçince ve tuvalet gerilim yeri olmaktan çıkınca, oğlum yavaş yavaş rahatladı. Artık sıkışıp günlerce tutmuyor; tuvalete gitmek sıradan bir işe dönüştü.
Aynı durumdaki ebeveynlere
- Çocuğu tuvalete oturması için asla zorlamamak; baskı korkuyu büyütüyor.
- Önce ağrıyı çözmek; kaka yumuşayınca korku da azalıyor.
- Baskısız, kısa ve düzenli tuvalet oturmaları oluşturmak.
- Küçük bir ilerlemeyi bile fark edip içtenlikle desteklemek.
- Beslenmeyi lif ve su açısından zenginleştirmek.
Bir uyarı
Uzun süren kabızlık, kakada kan, karın ağrısı, kilo kaybı ya da geçmeyen bir korku söz konusuysa mutlaka bir çocuk hekimine başvurulmalıdır. Benim anlattığım, hekim desteğiyle ve sabırla evde çözülebilen bir durumdu; her çocuğun tablosu aynı olmayabilir.
Neden işe yaradı?
Geriye baktığımda, işe yarayan şeyin baskı ya da ödül değil, korkunun kaynağını ortadan kaldırmak olduğunu görüyorum. Ağrıyı çözüp tuvaleti güvenli bir yer hâline getirince, oğlum gerisini kendi hızında halletti. Bazen çocuğun ihtiyacı olan tek şey, biraz sabır ve üzerindeki baskının kalkması. O baskıyı kaldırdığım gün, aslında çözümün yarısını halletmiş olduğumu sonradan anladım. Bugün geriye dönüp baktığımda, en çok da kendi sabrımı öğrenmem gerektiğini görüyorum.
Bu süreçte çocuğun genel gelişimini ve sindirim sağlığını desteklemek için dengeli, lifli beslenmeye özen gösterdik. Uzbionik Boy Uzatma ve Gelişim Takviyesi, çocukların günlük vitamin ve mineral ihtiyacını desteklemeye yönelik hazırlanmış bir tamamlayıcıdır; dengeli beslenmenin ve hekim önerisinin yerini tutmaz, bu bütünün yanında düşünülmelidir.
Kaynakça
Yörükoğlu, A. Çocuk Ruh Sağlığı. Özgür Yayınları.
Türkiye Milli Pediatri Derneği. Çocuklarda kabızlık ve tuvalet eğitimi bilgilendirmesi.
